2026-06

Twejer Journal (القضية : 2) (الحجم : 9)

پوختە: ل نیڤا دوویێ ژ سەدێ (٧مش/١٣ز) تا دەستپێکێن سەدێ (٨مش/١٤ز) چەند میرگەهێن تورکمانی ل وەڵاتێ ئەنادۆلێ هاتنە دامەزراندن، ژ ئەوانان ژی وەکو میرگەهێن (جانداری و ئوسمانی) ل باکوری و میرگەهێن (قەرەمانی، ئەشرەفی، حەمیدی، دولقادر-دلغادر-زولقادر و میرگەها رمضانی) ل ناڤەڕاست و باشورێ ئەنادۆڵێ، دیسان لایێ ڕۆژئاڤایێ میرگەهێن گەرمیانی، ئایدن، ساروخان، قەراسی و مەنتەشە هاتبوونە دامەزراندن. پشتی دروستبوونا ئەڤان میرگەهان و ژ ناڤچوونا دەولەتا سەلجۆقییێن ڕۆمێ (٧٠٧مش/١٣٠٨ز)، میرگەهێن بهێزێن تورکمانی هەولدان ببنە میراتگرێ دەولەتا سەلجۆقی و هێزا ئێکانە ل وەڵاتێ ئەنادۆڵێ، ژئەوان ژی وەکو میرگەهێن (قرامانی، ئوسمانی و گەرمیانی). لسەر ئەڤێ چەندێ ژی چەندین بەرئێککەفتێن لەشکەری دناڤبەرا ئەواندا هاتنە رویدان، ئەڤ چەندەژی تا دویماهییێن چەرخی(٨مش/١٤ز) بەردەوام بوو. ئوسمانیان شیان هەمی میرگەهان بکەنە دبن دەستهەڵاتا خودا و ببنە هێزا ئێکانە ل ئەنادۆڵێ، پشتی ئەڤێ چەندێ میرێن ئەڤان میرگەهان کەڤتنە هەولدانێن ڤەگەراندنا دەستهەڵاتا مرگەهێن خۆ، ژبۆ ئەڤێ چەندێ پەنا برنە دەف تەیمور لەنگی و داخوازا هاتنا ئەوی بۆ ئەنادۆلێ و هێرشکرنا لسەر ئوسمانیان ژێکرن، ئەڤ چەندە لدەف تەیمور لەنگی ژی یا پەسەندکری بوو، لەورا پشتی سالا (٨٠٠مش/١٣٩٨ز) ئامادەکارییێن هێرشا بۆ سەر ئەنادۆڵێ و ئوسمانیان دەستپێکرن، و لسالا (٨٠٤مش/١٤٠٢ز) دشەرێ ئەنقەرەدا شیا لسەر ئوسمانیان سەربکەڤیت، ب ئەڤێ چەندێ دەرفەت بۆ میرێن میرگەهێن تورکمانی (قەرەمانی، گەرمیانی و ئایدنی) چێبوو کۆ جارەکادی دەستهەڵاتا میرگەهێن خۆ ڤەگەریننەڤە.

2026-06

Sulaimani Journal for Humanities (القضية : 1) (الحجم : 1)

پۆخته:‌ ئەسفەنفەندیار بەگ ئێک ژمیرێن میرگەها جاندارییە یاکو ل دویماهیێن چەرخێ (٧مش/١٣ز) ل باکورێ وەڵاتێ ئەنادۆڵێ و لسەر کەنارێن دەریای ڕەش هاتیە دامەزراندن، ژبەری هاتنا ئەسفەندیار بەگی چەندین میرێن ئەڤێ بنەماڵێ تا دویماهێێن چەرخێ (٨مش/١٤ز) دەستهەڵاتداری د میرگەها جانداری کرییە. بەلێ لدویماهێن هەمان چەرخ ئەڤ میرگەهە کەفتە بەر فشار و هێرشێن ئوسمانیان ب مەرەما دەست ب سەرداگرتنا ئەردێن ئەڤێ میرگەهێ بدویماهیکئینانا ئەوێ وەکو میرگەهێن دیتر یێن ئەنادۆلێ، و لسالا(٧٩٤مش/١٣٩٢ز) ئوسمانیان شیان بەگێ جانداری (سلیمان بەگی) بکوژن و دەست بسەر پایتەختێ میرگەهێ باژێرێ قەستەمونێ دا بگرن، و ب ئەڤێ چەندێ میرگەها جانداری ب ژناڤچوونێ نێزیک دبیت، بەلێ ب هەبوونا والیێ سینوب ئەسفەندیار بەگی و ب هەولێن ئەوی یێن سیاسی و لەشکەری دشیت میرگەهێ ژ ناڤچوونێ قورتال بکەت. پشتی جێگربوونا دەستهەڵاتا میرگەها جانداری بۆ ئەسفەندیار بەگی، باژێری سینوب وەک پایتەختێ میرگەهێ ژلایێ ئەسفەندیار بەگی دهێتە دانان، و دەست ب پەیوەندیێن خویێن سیاسی دکەت ژبۆ دووبارە ڤەگەراندنا ئەردێن میرگەهێ ئەوێن ژدەستدایین، و ژبۆ ئەڤێ مەرەمێ ل هەڤپەیمانەکێ ژدەرڤە دگەریا داکو ب هاریکاریا ئەوی بشێت هەڤرکیا ئوسمانیان بکەت، ل دویماهیێن چەرخێ (٨مش/١٤ز) و دەستپێکێن چەرخێ (٩مش/١٥ز) و ب دیاربوونا تەیمور لەنگی و هێزێن ئەوی ل وەڵاتێ ئەنادۆڵێ و سەرکەفتنا ئەوی لسەر ئوسمانیان، ئەسفەندیار بەگ دشێت ب ئەڤێ رێکێ جارەکادی سنورێن میرگەهێ وەکو دەستپێکێ بزڤرینیت و بناغەکێ بهێز بدانیت، دیسان شیا چەندین کارێن ئاڤەدانی، زانستی و شارستانی دمیرگەهێ دا ئەنجام بدەت. پەیڤێن کلیل: جانداری، ئوسمانی ، ئەنادۆڵ، سینوب، ئەسفەندیار بەگ

2024-04

Twejer Journal (القضية : 2) (الحجم : 6)

Abstract The seljuq sultanate in the Rum country was at the height of its power during the first Alaeddin keyqubad(1219-1237) reign. After his death, the second Ghiyath al-Din Kaykhusraw (1237-1245) became the Sultan of the Saljuqs of the Rum, the Saljuqi state started lose its authority. This enabled Mongols to move to Anatolia. In 1243, in the battle of Kosadakh, Mongols had severely defeated Saljuqs. After the defeat, the Saljuqs were obliged to make compromises and agreements with the Mongols. With such a treaty, the Saljuqs entirely became Mongol`s subjects. The subjugation of the Saljuqs deteriorated the situation of their state. Thus: the Turkmen princes refused to live in instability that was created by the Saljuqs, that is why they decided to establish their own emirates