پۆختە: زمانڤانییا مەعریفی ئێکە ژ زانستێن نوی و سەردەمیانە، کو د نوکەدا بوویە جهێ سەرنج و گرنگیپێدانا هژمارەکا زۆرا زمانڤانان، ئەڤ زانستە پێكۆلێ دكه‌ت ژ ڕوانگه‌هه‌كا مەعریفیڤە به‌رێ خوه‌ بده‌ته‌ پرسێن زمانى. زمانڤانێن مەعریفی وەکو هەمی زمانڤانێن دیتر، زمانی وەکو بابەتێ سەرەکییێ خوە دزانن و بزاڤێ دکەن سیستەم و ئەرکێ زمانی سالۆخ بدەن. ئێك ژ ئارمانجێن زمانڤانییا مەعریفی ئەوە کو بزانیت د هۆشێ مرۆڤیدا چ ڕویددەت، هەروەسان چاوانییا وەرگرتنا زانیارییان و ئاشکەراکرنا واتایێ. هندەك زمانڤانێن مەعریفی تیۆرا تێکەلکرنا چەمکی ب تەمامکەرا تیۆرا ڕووبەرێن هۆشی دزانن، هەر چەندە ئەڤێ تیۆرێ پەیوەندییەکا بهێز ل گەل میتافۆرا چەمکی ژی هەیە. تیۆرا تێکەلکرنا چەمکی بۆ چارەسەرکرنا ئەوان مژاران هاتییە دانان یێن ب ڕێکا هەردوو تیۆرێن بەرێ ناهێنە چارەسەرکرن. د ئه‌ڤێ ڤه‌كۆلینێدا، ل دویڤ مۆدێلا مەعریفییا ئەندرسوونی بۆ گۆتنان دێ باسى چاوانییا چێكرنا واتایێ د چەند گۆتنێن مەزنان یێن زمانێ كوردیدا كه‌ين. ل دویڤ بنه‌مایێن ئه‌ڤێ مۆدێلێ دێ باسى چاوانییا ئاڤاكرنا واتایێ د هۆشیدا کەین و دێ هێته ‌نیشاندان كا چاوا د گۆتنێن مەزناندا تێکەلکرنا ڕووبه‌رێن هۆشى هاتییه‌ ئه‌نجامدان و ب ئه‌ڤى ڕە‌نگى شیایه‌ ڕووبه‌ره‌كێ نوی په‌یدا بكه‌ت. مۆدێلا مەعریفییا ئەندرسوونی بۆ گۆتنان ئەوێ چەندێ ددەتە دیارکرن کا چەوا د چارچووڤەیێ تیۆرییێ تێکەلکرنا چەمکیدا ل گۆتنێن مەزنان دگەهن و بکاردهینن. ڤه‌كۆلین هه‌ولدده‌ت به‌رسڤا ئه‌ڤێ پرسیارا سه‌ره‌كى بده‌ت كا ئه‌رێ ئه‌ڤ مۆدێلە‌ دشێت بۆ شڕۆڤه‌كرنا چاوانییا چێكرنا واتایێن نوی د گۆتنێن مەزناندا بهێته ‌بكارهینان و هه‌تا چ ڕاده‌ دشێت یا په‌سه‌ند بیت؟ ئارمانج ژ ئه‌ڤێ ڤه‌كۆلینێ ئه‌ڤه‌یه‌ كو بشێین ب ڕێكا مۆدێله‌كا نوییا چێكرنا واتایێ، شڕۆڤه‌كرنه‌كا هویرتر ل سەر گۆتنێن مەزنان بکەین و د هه‌مان ده‌مدا دبیته‌ ئه‌گه‌ر كو چێبوونا ده‌ربڕینێن نوی و واتایێن نوی د زمانیدا پتر بهێنه ‌شڕۆڤه‌كرن. پەیڤێن سەرەکی: زمانڤانییا مەعریفی، واتاسازییا مەعریفی، تیۆرا تێکەلکرنا چه‌مكى، مۆدێلا ئەندرسوونی(٢٠١٣)، گوتنێن مەزنان.